Sơn Hải Kinh – Thưởng thức thế nào cho tuyệt?

25/11/2019  344 lượt xem

Từ cổ chí kim đã có rất nhiều định nghĩa về thể loại của Sơn hải kinh. Có học giả cho là sách địa lý, người lại nói rằng nó là “Ngũ Hành thuật sách”, Lỗ Tấn cho là “ Thượng cổ vu sách”. Về tác giả, có người chỉ ra những câu chuyện trong Sơn hải kinh được ghi lại bởi chính các “Vu sư” – người thực hiện Vu thuật (thuật đồng cốt, bùa chú), qua nhiều lần chỉnh sửa của hậu thế mà cho ra đời Sơn hải kinh của ngày nay.

Rất nhiều ý kiến, rất nhiều nghiên cứu nhưng tác giả và thể loại của Sơn hải kinh vẫn là câu hỏi lớn. Không chỉ vậy Sơn hải kinh còn để lại cho hậu nhân những bí ẩn chưa được vén màn: Đó là các dị thú thần tiên ma quái, những vùng đất, sông ngòi, biển cả, những câu chuyện cổ quái, những bùa chú, lễ tế kì lạ,… đây là điều mà bút mực khó diễn tả hết được

✒️Thật không quá khi nói “Sơn hải kinh” là cuốn sách tuyệt vời trong văn hóa Trung Quốc. Có cơ số điều mà chúng ta đã khám phá, thế nhưng vẫn còn lại vô vàn bí ẩn vẫn chưa có lời giải đáp. Chính sự bí ẩn này mà “Sơn hải kinh“ đã thành công khi khơi dậy sự tò mò và khát khao tri thức từ mọi người.

GIỚI THIỆU NỘI DUNG

Trong kho tàng điển tịch của người Trung Hoa, Sơn Hải Kinh là một bộ sách rất đặc biệt. Nó bao hàm nội dung về rất nhiều phương diện, từ địa lý, thiên văn, lịch sử, thần thoại, khí tượng cho tới động vật, thực vật, khoáng vật, y dược, tôn giáo. Những ghi chép trong sách tuy cũng có một số có thể ấn chứng với thực tế, nhưng phần nhiều vẫn mang màu sắc thần thoại, có lẽ được dựa vào trí tưởng tượng mà viết nên. Cũng bởi thế mà người thời Thanh khi biên soạn Tứ khố toàn thư có nhận định rằng sách này “ba hoa về những chuyện thần tiên ma quái, không có gì là chân thực, thực là tổ của dòng tiểu thuyết vậy. Đưa vào Sử bộ, không thể chấp thuận được vậy”, rồi bèn đổi sang Tử bộ, xếp vào loại Tiểu thuyết gia.

Về mặt kết cấu, bản Sơn Hải Kinh mà chúng ta có thể thấy được ngày nay cả thảy có 18 quyển, trong đó 5 quyển đầu được gọi chung là Ngũ tạng sơn kinh, hay gọi tắt là Sơn kinh, chủ yếu ghi chép về núi non và sản vật các nơi cùng với nghi thức cúng tế thần thánh; 13 cuốn sau được liệt vào nhóm Hải kinh, lại được chia ra làm các nhóm nhỏ hơn là Hải Ngoại kinh, Hải Nội kinh và Đại Hoang kinh, chủ yếu ghi chép về hình thế địa lý và phong thổ nhân tình ở các vùng. Về thứ tự trình bày các phương hướng, ngoại trừ Đại Hoang kinh thì các phần còn lại đều được sắp xếp theo thứ tự nam, tây, bắc, đông, khác hẳn với lẽ thường. Đây là một bí ẩn mà đến nay chưa người nào có thể đưa ra lời giải đáp xác đáng, cũng chưa ai phát hiện ra một cuốn thư tịch nào khác được chép theo thứ tự như vậy trong kho thư tịch thời Tiên Tần.

THƯỞNG THỨC SƠN HẢI KINH THẾ NÀO CHO TUYỆT?

Khi nghĩ đến việc thưởng sách, người ta thường nghĩ tới một món đồ uống cùng một không gian yên tĩnh và thoáng đãng. Song, nhiều cuốn sách có yêu cầu đặc biệt hơn thế. Bởi lẽ Sơn Hải kinh là một cuốn sách đặc biệt, nên đòi hỏi người đọc cũng phải có cách thưởng sách đặc biệt như vậy.

Cái “đã” khi đọc Sơn Hải kinh, ấy là sự giao thoa khi mà trí tưởng tượng của người đọc dựa trên các con chữ của tác giả cộng hưởng với phần tranh vẽ được tạo nên từ trí lực của các họa sĩ. Cái “đã” nữa là khi tâm trí được mở mang mà tiếp thu biết bao nguồn tri thức lạ kì từ hàng ngàn năm trước.

Khi xưa, “Sơn Hải kinh” không có phần minh họa, có lẽ bởi niên kỉ quá lâu khiến hình vẽ thất lạc, phần đồ hình của Sơn Hải kinh hiện giờ là công sức trí lực của biết bao đời họa sĩ dựng nên. Việc phục dựng có thể dựa trên hình ảnh sẵn có nhưng đa phần đều tới từ trí tưởng tượng của các họa sĩ. Bởi thế mà ra đời cuốn “Sơn Hải kinh đồ” là do lẽ đó.

Nếu độc giả muốn thử mình so trí tưởng tượng, hoặc phần nào hiểu được sự khó nhọc của các họa sĩ trong việc phục dựng tranh họa, hãy thử cách sau: Đầu tiên, hãy nghiền ngẫm từng con chữ trong phần sách Sơn Hải kinh mà không nhìn tranh minh họa, sau đó giở lật từng trang trong cuốn Sơn Hải kinh đồ và đoán thử xem phần chữ miêu tả ấy ứng với đồ hình nào? Hứa hẹn đây sẽ là một trải nghiệm vô cùng thú vị cho người đọc.

SƠN HẢI KINH THUỘC THỂ LOẠI GÌ?

Nhiều độc giả đọc sách, ngẫm sách rồi gửi phản hồi về cho Tri Thức Trẻ Books rằng băn khoăn không biết Sơn Hải kinh rút cục là sách gì. Có độc giả, có lẽ mới ngấu nghiến vài trang đầu của sách nhưng đã nhanh nhẹn mà đánh giá rằng :”Hình như Sơn Hải kinh chỉ viết về thiên nhiên Trung Quốc”.
Tri Thức Trẻ xin gửi tới các bạn câu trả lời. Đó là….. thực ra…. mình cũng chẳng biết Sơn Hải kinh thuộc thể loại gì =)))

Khó lòng mà phân loại Sơn Hải kinh bởi sự “phủ sóng” của tác phẩm trên khắp các lĩnh vực. Trong Sơn Hải kinh, độc giả vừa có thể tìm được một phương thuốc quý chữa độc hay chữa bệnh đau răng nhưng cũng có thể cùng tác giả chu du qua mọi miền từ Nam chí Bắc của Trung Hoa cổ đại.

Trong hành trình ấy, các bạn sẽ tìm thấy vô số loại dị thú kì lạ mà trí tưởng tượng chưa hề chạm tới. Chưa hết, bạn sẽ được khám phá những vùng đất chưa từng có trên bản đồ, cùng với đó là những tộc người kì lạ tới ám ảnh như “Người nước Khuyển Phong. Người dân nước Khuyển Phong đều có ngoại hình như con chó”.

“Sơn Hải kinh” vừa như một cuốn nhật trình, biên tập lại những ghi chép về địa lý, về cuộc phiêu lưu của các tác giả tới những miền đất hoang dã, lạ kỳ kèm theo những phát hiện của tác giả về những thứ sản vật phong phú.
Tóm lại, Sơn Hải kinh thuộc thể loại gì đây? Câu trả lời xin nhường lại cho các độc giả.

NIỀM CẢM HỨNG MANG TÊN “SƠN HẢI KINH”

Cách nay khoảng 5000 năm, lịch sử nhân loại có một điểm đứt gãy, một thảm họa quy mô toàn cầu: Đại Hồng Thủy. Trận lụt khủng khiếp ấy cuốn phăng đi biết bao nhiều nền văn minh, làm tuyệt chủng cơ man các loài động thực vật. Nói theo ngôn ngữ thời đại internet bây giờ thì: Thế giới đã bị Reset thêm một lần.

Ba tác phẩm, bí ẩn, không rõ tác giả được lưu truyền phổ biến (tại Việt Nam) tới tận bây giờ, có khả năng còn được viết ra trước cả khi có Đại Hồng Thủy, vẫn được hậu nhân không ngừng tìm đọc, giải mã sau 5000 năm là: Kinh Thánh Do Thái (Hay Kinh Cựu Ước); Kinh Dịch; Sơn Hải Kinh.

Những kỳ thư này đều chứa đựng sự minh triết thâm sâu khôn cùng khiến chúng ta, tuy sống trong thời đại khoa học kỹ thuật phát triển chóng mặt, vẫn không thể không trầm trồ trước trí tuệ cổ nhân.

Có một tiền bối từng nói với tôi: “Thực ra chúng ta được kế thừa chúng từ những nền văn minh trước Hồng Thủy.”

Tôi đọc Sơn Hải Kinh lần đầu, có lẽ cách nay hơn chục năm. Nhiều cơ duyên đưa đẩy giúp tôi biết đến kỳ thư này. Bản Sơn Hải Kinh tôi đọc hồi đó do cộng đồng những người yêu mến tác phẩm tự dịch, với phần đồ hình scan mờ nhòe, tuy vậy tác phẩm vẫn khiến tôi sửng sốt.

Cũng cách đây hơn chục năm, một ngôi sao của làng Kiếm hiệp vụt sáng, Phượng Ca. Phượng Ca – Con Phượng Hoàng cất tiếng hát – đã ra mắt ba tác phẩm để đời, gây tiếng vang mạnh mẽ đương thời: Côn Luân Sơn; Thương Hải; Linh Phi Kinh. Ghép tên ba bộ tiểu thuyết của Phượng Ca lại, chính là Sơn Hải Kinh. Cộng đồng lại một phen xôn xao. Phong trào tìm đọc lại Sơn Hải Kinh được gieo cảm hứng, bùng phát.

Cách nay khoảng ba năm, Khưu Phúc Long, họa sĩ truyện tranh lừng danh Hồng Kong công bố dự án mới: Sơn Hải Nghịch Chiến, lấy cảm hứng từ chính thế giới được mô tả trong Sơn Hải Kinh. Mãnh liệt, hùng tráng, tác phẩm ngay lập lức gây bão trong cộng đồng mê đọc truyện tranh. Thế giới trong Sơn Hải Kinh chưa bao giờ sống động, mỹ lệ đến thế.
Hiện tại, Sơn Hải Kinh được chính thức xuất bản, tôi đã run run khi cầm tác phẩm trên tay.

Lật mở từng trang, từ màu giấy, đồ hình đến biên tập tác phẩm, phải nói là xuất sắc. Một lần nữa đọc lại Sơn Hải Kinh, dưới một diện mạo mới, đầy thẩm mỹ, cảm xúc của tôi vẫn sửng sốt như ngày xưa.

Nguồn: Văn sử tinh hoa
Trình bày: Tiệm sách cũ Cornie